Met de Verzamelwet SZW 2026 is de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) per 28 januari 2026 op een aantal belangrijke punten aangescherpt. De kern van deze wijziging? Meer nadruk op daadwerkelijk overleg over arbeidsomstandigheden én een duidelijkere rol voor de Arbeidsinspectie bij de handhaving daarvan.
Op grond van artikel 5 van de Arbowet is het volgende reeds verplicht: risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E), ziekteverzuimbeleid, toegang tot de bedrijfsarts, bedrijfshulpverlening (BHV) en een preventiemedewerker. Voor uitvoering is minimaal een bedrijfsarts vereist via een maatwerkregeling (art. 14 Arbowet) of vangnetregeling (art. 14a Arbowet).
Overleg- en samenwerkingsplicht (artikel 12 en 15 Arbowet)
Artikel 12 en 15 van de Arbowet verplichten werkgevers en werknemers (of hun vertegenwoordiging) al langer tot overleg en samenwerking over het arbobeleid. Denk hierbij aan onderwerpen zoals de RI&E, het plan van aanpak en de organisatie van bedrijfshulpverlening (BHV).
Nieuw is dat het ontbreken van dit overleg nu expliciet wordt aangemerkt als een overtreding van artikel 12 Arbowet. Dat betekent dat de Arbeidsinspectie hier actief op kan handhaven. Waar overleg voorheen soms een papieren verplichting bleef, krijgt deze nu echte juridische “tanden”.
Kleine organisaties: iedereen aan tafel
Voor organisaties met minder dan 50 werknemers zonder ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging geldt artikel 12 lid 3 Arbowet. In dat geval moet de werkgever overleg voeren met de “belanghebbende werknemers”.
In de praktijk betekent dit vrijwel altijd alle werknemers. Het arbobeleid raakt immers de gehele organisatie. Dit vraagt om een meer gestructureerde en inclusieve aanpak van overleg, ook binnen kleinere werkgevers.
Nieuwe rechten voor werknemers
Daarnaast versterkt de wetswijziging de positie van werknemers, aangezien:
- werknemers expliciet het recht krijgen om voorstellen te doen over arbeidsomstandigheden;
- werkgevers werknemers actief moeten informeren over arbeidsrisico’s;
- de toegang tot de RI&E en bijbehorende documentatie goed geregeld moet zijn;
- instructies en voorlichting aantoonbaar moeten worden vastgelegd.
Daarnaast moeten werknemers in ieder geval worden geraadpleegd over:
- De RI&E en het bijbehorende plan van aanpak;
- De aanwijzing van bedrijfshulpverleners (BHV’ers);
- De organisatie van preventiemedewerkers;
- De inzet van de arbodienst;
- Voorlichting en instructies over risico’s.
Van beleid naar bewijs: wat verwacht de inspectie?
De wijzigingen maken één ding duidelijk: arbobeleid moet niet alleen bestaan, maar ook aantoonbaar worden uitgevoerd, en levend worden gehouden. Documentatie wordt daarmee cruciaal.
Werkgevers doen er verstandig aan hun interne processen en bedrijfsreglementen hierop aan te passen. Denk concreet aan o.a.:
- Het organiseren van periodiek en structureel overleg (bijvoorbeeld jaarlijks of bij relevante wijzigingen);
- Het vooraf delen van relevante stukken zoals de RI&E, het plan van aanpak en incidentrapportages;
- Het vastleggen van agenda’s, uitnodigingen en presentielijsten;
- Het maken en delen van schriftelijke verslagen met actiepunten;
- Het centraal en toegankelijk beschikbaar stellen van arbo-documenten (bijvoorbeeld via intranet).
Daarnaast blijft de basis onverminderd belangrijk: een volledige en actuele RI&E, een concreet plan van aanpak en duidelijke instructies over veilig werken.
Praktisch voorbeeld
Een schoonmaakbedrijf met 30 werknemers zonder OR organiseert jaarlijks een arbo-bijeenkomst. Vooraf ontvangen alle medewerkers de RI&E en het plan van aanpak per e-mail. Tijdens de bijeenkomst worden risico’s zoals fysieke belasting en gevaarlijke stoffen besproken. Van het overleg wordt een verslag gemaakt dat met alle medewerkers wordt gedeeld en opgeslagen.
Bij een eventueel onderzoek van de Arbeidsinspectie kan de werkgever hiermee aantonen dat hij voldoet aan de overleg- en informatieverplichtingen. Op deze manier kan nadere handhaving worden voorkomen.
Conclusie
De Verzamelwet SZW 2026 maakt duidelijk dat overleg over arbeidsomstandigheden geen formaliteit meer is, maar een handhaafbare verplichting. Werkgevers moeten hun arbobeleid niet alleen inhoudelijk op orde hebben, maar ook procesmatig en administratief kunnen onderbouwen.
Wie dit goed organiseert, verkleint niet alleen het risico op sancties, maar draagt ook bij aan een veiligere en bewustere werkomgeving.
Heeft u hulp nodig bij het implementeren van de verplichtingen uit de Arbowet? Of bij het aanpassen van uw RI&E’s of bedrijfsreglementen? De ondernemingsjuristen van The Legal Company ondersteunen u daar graag bij. Neem contact op via info@thelegalcompany.nl of bel naar 020 345 0152.
