Het kabinet heeft besloten een belangrijk onderdeel van het wetsvoorstel Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (VBAR) te schrappen. Dit onderdeel moest verduidelijken wanneer iemand als zelfstandige werkt en wanneer feitelijk sprake is van een arbeidsovereenkomst. Volgens minister Thierry Aartsen (Werk en Participatie) zorgde deze voorgestelde verduidelijking echter voor te veel onrust en onzekerheid op de arbeidsmarkt.
Op koers naar de Zelfstandigenwet
Met het schrappen van dit deel van het wetsvoorstel wil het kabinet ruimte maken voor een andere route: de Zelfstandigenwet. Dit initiatiefwetsvoorstel van VVD, D66, CDA en SGP moet een nieuw wettelijk kader bieden om te bepalen wanneer een zzp’er daadwerkelijk als zelfstandige voor een opdrachtgever kan werken. De wet – geïnspireerd door de Belgische regelgeving – zal naar alle waarschijnlijkheid gaan werken met een drietal toetsen: de zelfstandigentoets, de werkrelatietoets en het sectorale rechtsvermoeden.
Rechtsvermoeden voor laagbetaalde zzp’ers blijft wél
Hoewel een belangrijk deel van de VBAR wordt geschrapt, wil het kabinet een ander onderdeel juist wel doorzetten: het rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst voor laagbetaalde zzp’ers. Voor zelfstandigen die tot €38 per uur verdienen wordt het eenvoudiger om een beroep te doen op dit rechtsvermoeden. In dat geval ligt de bewijslast dat er sprake is van échte zelfstandigheid bij de opdrachtgever. Kan niet worden aangetoond dat daadwerkelijk sprake is van zelfstandig ondernemerschap, dan kan de werkrelatie juridisch worden aangemerkt als een dienstverband. Dit uiteraard met de bijbehorende arbeidsrechtelijke bescherming, zoals ontslagbescherming, loondoorbetaling bij ziekte, vakantiegeld- en dagen, CAO-aanspraken, et cetera.
Tot Zelfstandigenwet blijft huidig kader gelden
Totdat de Zelfstandigenwet daadwerkelijk wordt ingevoerd, blijft het bestaande juridische kader leidend. Dat betekent dat de kwalificatie van een arbeidsrelatie nog steeds wordt beoordeeld aan de hand van artikel 7:610 BW en de uitleg daarvan in de jurisprudentie van de Hoge Raad in het zogeheten Deliveroo-arrest. In dit arrest heeft de Hoge Raad negen gezichtspunten geformuleerd om te bepalen of een arbeidsrelatie kwalificeert als dienstverband of niet.
Voor opdrachtgevers betekent dit dat de beoordeling van zzp-relaties voorlopig casuïstisch blijft en sterk afhankelijk is van de feitelijke inrichting van de samenwerking. Daarnaast zal de zzp’er zich in het rechtsverkeer ook daadwerkelijk als ondernemer moeten gedragen, waarbij hij voldoende commercieel risico loopt.
Toenemende handhaving arbeidsrelaties Belastingdienst
Belangrijk is dat organisaties in de tussentijd niet achterover moeten leunen. De Belastingdienst blijft namelijk actief handhaven op schijnzelfstandigheid en heeft recent nog het Handhavingsplan Arbeidsrelaties 2026 gepubliceerd. Daarin zijn vier belangrijke ontwikkelingen opgenomen die relevant zijn voor opdrachtgevers:
- Breder boekenonderzoek – De Belastingdienst kan naast het meest recente aangiftetijdvak ook eerdere jaren of specifieke risicoperiodes onderzoeken bij boekenonderzoeken.
- Meer aandacht voor ketens en intermediairs – Toezicht richt zich vaker op de volledige driehoeksverhouding tussen opdrachtgever, bemiddelaar en zzp’er, inclusief de feitelijke aansturing van werkzaamheden. Opdrachtgevers maken namelijk steeds meer gebruik van tussenkomstbureaus om de risico’s te verleggen.
- Datagedreven risicoselectie – De Belastingdienst gaat gebruik maken van datagedreven risicoselectie door de inzet van een landelijke detectiemodule om schijnzelfstandigheid bij organisaties te signaleren.
- Intensievere samenwerking tussen toezichthouders – In het bijzonder wordt genoemd dat de Belastingdienst weer gebruik kan maken van meldingen van de Nederlandse Arbeidsinspectie over mogelijke schijnzelfstandigheid.
Wat betekent dit voor opdrachtgevers?
De politieke koers rondom zzp-wetgeving verandert, maar het toezicht op arbeidsrelaties neemt juist verder toe. Voor organisaties die met zelfstandigen werken is het daarom verstandig om nu al kritisch te kijken naar de inrichting van hun samenwerkingen met zzp’ers, zowel contractueel als in de praktijk. Ook met het oog op de aanstaande Zelfstandigenwet. De komende periode zal duidelijk worden hoe de Zelfstandigenwet precies vorm krijgt. Tot die tijd blijft het essentieel om arbeidsrelaties zorgvuldig te kwalificeren en risico’s op schijnzelfstandigheid actief te beheersen.
Heeft u hulp nodig bij het beoordelen van de zzp-arbeidsrelaties en in uw business case als bedrijf rondom zzp’ers? Dan kunnen wij, de juridische DBA experts van The Legal Company, u hierbij uitstekend helpen. Neem contact met ons op via info@thelegalcompany.nl of 020-3450152.
