Let op met het uit eigen beweging toezenden van documenten aan een toezichthouder!

Geen onderdeel van een categorie, Ondernemingsrecht

19 februari 2026

Let op met het uit eigen beweging toezenden van documenten aan een toezichthouder!

Stelt u zich eens voor: u werkt al jaren met dezelfde zelfstandige. Hij stuurt facturen, factureert btw en heeft een eigen kvk-nummer. Toch krijgt u in 2026 ineens vragen van de Belastingdienst over de aard van uw samenwerking. Hoe heeft het zo ver kunnen komen?

Veel ondernemingen staan onder toezicht van één of meerdere toezichthouders, zoals de Autoriteit Consument & Markt, de Autoriteit Financiële Markten, de Nederlandse Zorgautoriteit of de Autoriteit Persoonsgegevens. In de praktijk zien wij dat ondernemingen in zo’n relatie geneigd zijn om proactief en transparant te zijn, bijvoorbeeld door uit eigen beweging documenten of onderzoeksrapporten toe te sturen.

Een recente uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (ECLI:NL:CBB:2026:25) laat zien dat juist die reflex risico’s kent: vrijwillig verstrekte informatie mag in beginsel worden gebruikt door de toezichthouder als bewijs voor het opleggen van een bestuurlijke boete.

Vrijwillig verstrekte informatie als boetebewijs

In deze recente uitspraak had een onderneming een extern onderzoeksrapport uit eigen beweging aan De Nederlandsche Bank (DNB) toegestuurd. In dat rapport werden tekortkomingen en overtredingen beschreven. De toezichthouder gebruikte dit rapport vervolgens als belangrijk bewijs en legde een bestuurlijke boete op aan de onderneming van enkele honderdduizend euro.

De onderneming stelde dat dit in strijd was met het nemo-tenetur-beginsel. Dit houdt in dat de onderneming niet gedwongen kan worden om mee te werken aan haar eigen veroordeling of bewijs tegen haarzelf te leveren. De onderneming had immers de informatie uit eigen beweging verstrekt. Het College verwierp dit verweer. Doorslaggevend was dat het rapport vrijwillig was toegezonden. Er was geen dwang, druk of formele vordering vanuit de toezichthouder. Het nemo-tenetur-beginsel beschermt alleen tegen gebruik van materiaal dat tegen de wil is verkregen. Wie informatie uit eigen beweging verstrekt, kan zich later niet verzetten tegen gebruik daarvan voor boeteoplegging.

Praktische les voor ondernemingen onder toezicht

De les uit deze zaak is eenvoudig maar essentieel. Wordt informatie slechts “gevraagd”, dan wordt verstrekking al snel als vrijwillig gezien. Die informatie kan dan tegen de onderneming worden gebruikt. Worden documenten opgevraagd door een toezichthouder, vraag dan zo nodig zelf om een formele vordering. Dan is sprake van verplichte medewerking in plaats van vrijwillige verstrekking. Dat is juridisch relevant voor de bewijspositie én vaak verzekeringstechnisch van belang.

Zo helpen wij u bij toezichttrajecten

Ondernemingen die met toezichthouders te maken hebben, doen er goed aan informatieverzoeken zorgvuldig te laten beoordelen voordat stukken worden gedeeld. De ondernemingsjuristen van The Legal Company ondersteunen bij de strategie en afwikkeling van toezichtcontacten, zodat medewerking plaatsvindt binnen het juiste juridische kader en goedbedoelde transparantie niet onbedoeld leidt tot boeterisico’s. Neem gerust contact met ons op via info@thelegalcompany.nl of bel naar 020-3450152

De afgelopen jaren stonden in het teken van de Wet VBAR, het wetsvoorstel dat een einde moest maken aan onduidelijkheid over de zzp’er. Het kabinet heeft delen van dat voorstel inmiddels geschrapt. Op het eerste gezicht is dat goed nieuws: minder regels, minder administratieve last. Maar in de praktijk blijven dezelfde toetsen overeind.

“De inhoud van de samenwerking is leidend, niet wat er op papier staat.”

De Belastingdienst handhaaft sinds 1 januari 2025 weer actief op schijnzelfstandigheid. En recente uitspraken van de Hoge Raad bevestigen dat rechters strikt toetsen of er sprake is van ondergeschiktheid en gezagsverhouding.

Voor uw praktijk betekent dit drie dingen. Een: leg de samenwerking duidelijk vast, met aandacht voor de inhoud. Twee: voorkom dat een zzp’er feitelijk werkt als werknemer. Drie: wees voorbereid op een controle, en weet hoe u de relatie kunt herzien als dat moet.

Heeft u vragen over uw concrete situatie? Wij sparren dagelijks met opdrachtgevers over hun zzp-relaties. Vraag een offerte op of bekijk onze Legal Safe abonnementen.