De beëindiging van een vennootschap onder firma (VOF) is in de praktijk vaak complex. Vennoten die jarenlang hebben samengewerkt, worden geconfronteerd met vragen over de einddatum van de VOF, de voortzetting van de onderneming, de waardering van activa en de verdeling van het vermogen. Juist in deze fase ontstaan regelmatig geschillen.
Die geschillen zijn vaak terug te voeren op het ontbreken van duidelijke afspraken bij aanvang van de samenwerking. Zolang de verhoudingen goed zijn, levert het ontbreken van een (uitgebreide) VOF overeenkomst doorgaans weinig problemen op. Zodra de samenwerking eindigt, blijken die ontbrekende afspraken echter een eindeloze bron van discussie. Dat geldt temeer nu iedere vennoot niet alleen mede-eigenaar is van een gemeenschappelijk vennootschapsvermogen (gemeenschap van goederen), maar ook in privé en voor het geheel aansprakelijk kan worden gesteld voor de schulden van de VOF jegens crediteuren.
In deze blog gaan wij in op de praktische juridische aandachtspunten die met beëindiging van de VOF gepaard gaan en welke rol van betekenis een VOF overeenkomst of beëindigingsovereenkomst daarbij kan hebben.
Wél of geen VOF-akte bij beëindiging?
Indien bij aanvang van de samenwerking een VOF overeenkomst is gesloten, bevat deze veelal bepalingen over de wijze waarop de samenwerking kan worden beëindigd. De overeenkomst fungeert dan als juridisch kader voor de afwikkeling. Dat wordt wel eens vergeten en gaan partijen al vaak discussiëren of in een ergste geval dingen in gang zetten waar men achteraf spijt van heeft. Vaak zijn in de VOF overeenkomst afspraken opgenomen over voortzetting van de onderneming door één van de vennoten, de waardering van het vennootschapsvermogen en goodwill, de winst- en verliesverdeling en eventuele concurrentiebeperkingen voor de vertrekkende vennoot.
Ontbreekt een VOF-overeenkomst, dan moet worden teruggevallen op de wettelijke bepalingen. Deze relatief oude wetgeving biedt weinig concrete handvatten en laat veel ruimte voor interpretatie, wat de kans op geschillen tussen vennoten aanzienlijk vergroot. Daarbij is de rechtspraak dan ook van belang en daarin is niet altijd één lijn te zien. Die rechtspraak zal bij het ontbreken van afspraken ook moeten worden geraadpleegd voor de meest actuele stand.
Opzegging VOF: beëindiging of voortzetting?
De beëindiging van een VOF vindt in de meeste gevallen plaats door opzegging door één van de vennoten. De wet stelt geen vormvereisten aan deze opzegging. Wel moet uit de opzegging ondubbelzinnig blijken dat de vennoot de samenwerking daadwerkelijk wil beëindigen.
Daarnaast dient de opzeggende vennoot rekening te houden met de gerechtvaardigde belangen van de andere vennoten. In de praktijk betekent dit veelal dat een redelijke opzegtermijn in acht moet worden genomen. Indien een VOF overeenkomst is opgesteld, is een dergelijke opzegtermijn daarin vaak expliciet geregeld.
Ontbinding VOF
Een geldige opzegging leidt tot ontbinding van de VOF. Vervolgens moet door de vennoten worden vastgesteld per welke datum de VOF als ontbonden geldt. Deze ontbindingsdatum is van groot belang, omdat zij bepalend is voor de waardering van de bezittingen en schulden en voor de vaststelling van de kapitaalsposities van de vennoten. Veelal wordt aangesloten bij het einde van de opzegtermijn indien er is opgezegd of bij een praktisch moment, zoals het einde van het boekjaar of de datum waarop een der vennoten zich uitschrijft in de KvK. Indien de vennoten hierover geen overeenstemming bereiken, kan de rechtbank de ontbindingsdatum vaststellen en dat is dan de datum waarop een der vennoten heeft opgezegd. De ontbinding moet bovendien worden ingeschreven bij de Kamer van Koophandel.
Vereffening en verdeling van het vermogen
Na ontbinding volgt de vereffening van het vennootschapsvermogen. Lopende verplichtingen worden afgewikkeld en het vermogen (gemeenschappelijke bezittingen en schulden) van de VOF wordt geïnventariseerd, gewaardeerd en moeten worden verdeeld over de vennoten. In deze fase ontstaan regelmatig discussies over de waarde van de onderneming, de aanwezigheid en omvang van goodwill, de kapitaalsposities van de vennoten en de verdeling van winst en verlies en de bezittingen en schulden. Deze discussies kunnen op voorhand deels worden weggenomen door voorafgaand aan de samenwerking daar heldere afspraken over te maken in een VOF overeenkomst.
Het belang van een VOF-akte en beëindigingsovereenkomst
Hoewel de meeste geschillen ontstaan bij het einde van de samenwerking, ligt de sleutel tot een beheersbare afwikkeling vaak in vooraf gemaakte afspraken. Een goed opgestelde VOF overeenkomst biedt duidelijkheid over beëindiging, waardering, voortzetting en verdeling. Daarmee vormt het een belangrijk kader voor zowel ontbinding als vereffening.
Bij het daadwerkelijke einde van de samenwerking is het vervolgens essentieel om de gemaakte afspraken concreet uit te werken in een beëindigingsovereenkomst. Daarmee wordt duidelijkheid gecreëerd over de ontbindingsdatum, de verdeling van het vermogen en de finale afrekening, waarmee vertraging en onnodige discussies en/of procedures kunnen worden voorkomen.
Heeft u behoefte aan een VOF overeenkomst of begeleiding bij de beëindiging van de VOF? Dan bent u bij ons als ondernemingsjuristen aan het juiste adres! Neem gerust contact op via info@thelegalcompany.nl of bel 020-3450152.
