Voor veel ondernemingen vormt maatwerksoftware het fundament van hun bedrijfsmodel. Juist in die situaties zijn de belangen groot en de verwachtingen hooggespannen. Wanneer het ontwikkeltraject stroever verloopt dan gehoopt, ontstaat bij opdrachtgevers al snel de neiging om juridisch in te grijpen. Indien daarbij het wettelijke kader of contractuele afspraken niet zorgvuldig worden gevolgd, kan dit de opdrachtgever echter in een nadeliger positie brengen. Het onlangs gewezen arrest van het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch illustreert dit treffend.
De feiten: een vastgelopen ontwikkeltraject
In deze zaak gaf een bedrijf opdracht tot de ontwikkeling van een app aan een app ontwikkelaar waarbij die app de basis zou vormen van het bedrijf. Tijdens de testfase ontstonden zorgen over gebreken en de haalbaarheid van de geplande lancering. Het bedrijf besloot daarop de opdrachtovereenkomst direct te ontbinden door vermeende tekortkomingen van de ontwikkelaar. Dit zonder eerst de doorgaans vereiste ingebrekestelling te sturen.
Kort daarna pas volgde er wel een schriftelijke ingebrekestelling van het bedrijf, waarin herstel van de gebreken en oplevering op korte termijn werden geëist. De ontwikkelaar betwistte de gestelde gebreken. Daarnaast voerde hij aan dat juist de opdrachtgever tekortschoot in haar medewerkingsverplichtingen, waardoor afronding niet mogelijk was. Omdat zijn ingebrekestellingen niet het gewenste resultaat opleverden, ontbond de opdrachtgever vervolgens de overeenkomst gedeeltelijk en vorderde betaling van openstaande facturen.
De opdrachtgever startte vervolgens een gerechtelijke procedure en vorderde onder meer terugbetaling van diverse facturen, schadevergoeding en inzage in de broncode. De rechtbank en later ook het hof wezen de vorderingen van de opdrachtgever af en die van de ontwikkelaar toe.
Ontbinding, verzuim en medewerkingsverplichtingen
Een centraal thema in het arrest is de vraag wanneer een opdrachtgever bevoegd is de overeenkomst te ontbinden. Ontbinding wegens wanprestatie vereist in beginsel dat de wederpartij in verzuim verkeert. Daarvoor moet de prestatie opeisbaar zijn en moet de schuldenaar na een deugdelijke ingebrekestelling een reële kans hebben gekregen om alsnog na te komen.
Volgens het hof was er van verzuim geen sprake. Het project bevond zich immers nog in een fase waarin werd getest, feedback werd verwerkt en waarin ook van de opdrachtgever nog input werd verwacht. Daarnaast werd de door de opdrachtgever gestelde korte termijn om alsnog een volledig foutloze en app store-goedgekeurde applicatie op te leveren, onrealistisch geacht door het hof. Een dergelijke sommatie kon dan ook niet worden aangemerkt als een geldige ingebrekestelling, waardoor de daarop gebaseerde ontbinding geen effect sorteerde.
De ingebrekestelling die toezag op nakoming van de medewerkingsverplichtingen door de opdrachtgever was daarentegen wel doeltreffend. Het uitblijven van medewerking leverde verzuim aan de zijde van de opdrachtgever op, waarna de ontwikkelaar gerechtigd was om tot gedeeltelijke ontbinding over te gaan, aldus de rechter.
Fatale termijnen geen vanzelfsprekendheid
Verzuim kan ook ontstaan zonder dat er eerst een ingebrekestelling wordt gestuurd, bijvoorbeeld als er fatale termijnen worden overschreden door de schuldenaar. In deze zaak was er een gewenste releasedatum door de opdrachtgever uitgesproken en waren er verschillende opleverdata van testversies overeengekomen. Het hof maakte echter duidelijk dat dergelijke data niet zonder meer als fataal gelden. Een termijn is pas fataal als partijen dat uitdrukkelijk zijn overeengekomen of als dit voortvloeit uit de aard van de overeenkomst en de omstandigheden van het geval.
Formuleringen waarin werd gesproken over voorkeuren, verwachtingen en het “alles op alles zetten” om een datum te halen, boden onvoldoende basis om aan te nemen dat overschrijding automatisch wanprestatie opleverde. Volgens het hof wees die communicatie echter vooral op inspanningsverplichtingen.
Lessen voor afnemers maatwerksoftware
Deze uitspraak onderstreept dat ontbinding bij maatwerksoftware geen geschikt instrument is om druk uit te oefenen wanneer een project stroef verloopt. Voor afnemers van maatwerksoftware is het essentieel om vooraf duidelijke afspraken te maken over fatale termijnen, zeker wanneer timing van essentieel belang is. Te meer omdat ontwikkelaars in hun opdrachtvoorwaarden vaak bedingen dat al hun prestaties gelden als inspanningsverplichting en geen resultaatsplicht. Een inspanningsplicht betekent dat alle genoemde data niet kunnen worden aangemerkt als fatale termijnen.
Daarnaast is ontbinding een paardenmiddel en vraagt dit zorgvuldige voorbereiding: zonder verzuim en een deugdelijke ingebrekestelling ontbreekt veelal de juridische basis. Ook blijkt uit het arrest dat medewerkingsverplichtingen geen bijzaak zijn. Een opdrachtgever die zelf onvoldoende input levert of besluitvorming vertraagt, loopt het risico zelf in verzuim te raken.
Hulp nodig?
Bent u voornemens om maatwerk software te laten bouwen? Laat ons de overeenkomst opstellen of beoordelen. Zit u er middenin en loopt het niet naar wens? Laat ons uw rechtspositie bepalen en wat de volgende juridische stap moet zijn om het proces weer vlot te trekken. Neem gerust contact op via info@thelegalcompany.nl of bel 020-3450152.
