23 juni 2016

Sterk concurrentiebeding begint bij motivering

Stelt u zich eens voor: u werkt al jaren met dezelfde zelfstandige. Hij stuurt facturen, factureert btw en heeft een eigen kvk-nummer. Toch krijgt u in 2026 ineens vragen van de Belastingdienst over de aard van uw samenwerking. Hoe heeft het zo ver kunnen komen?

Inmiddels zijn de nieuwe regels met betrekking tot het concurrentiebeding al een jaar in werking. De hoofdregel is dat er in een contract voor bepaalde tijd geen concurrentiebeding opgenomen mag worden. Toch biedt de wet een uitweg aan voor werkgevers die alsnog een concurrentiebeding overeen willen komen met de werknemer bij een contract voor bepaalde tijd.   

Voorwaarden concurrentiebeding bepaalde tijd contract
Er kan in een contract voor bepaalde tijd (met een meerderjarige) een concurrentiebeding worden opgenomen als het noodzakelijk is wegens zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen. De noodzakelijkheid alsmede de belangen moet duidelijk en schriftelijk gemotiveerd worden. Zonder motivering is het gehele beding nietig en kunt u als werkgever er niet meer op terugvallen.

Noodzakelijkheid van het beding
De rechter kan het concurrentiebeding met een duidelijke motivering alsnog vernietigen als de noodzakelijkheid van het beding ontbreekt of onduidelijk is. Bij de motivering moet duidelijk aangekaart worden welke werkzaamheden of specifieke functie het beding noodzakelijk maken. Deze noodzaak moet overigens de gehele duur van het beding aanwezig blijven en mag niet halverwege wegvallen.

Motivering zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang
Het gebeurt nog vaak dat het concurrentiebeding vernietigd wordt door de rechter omdat de motivering van de belangen te “vaag” is opgesteld. Het enkel beschrijven dat het concurrentiebeding noodzakelijk is omdat er een netwerk is opgebouwd; of dat de werknemer in een gevoelig marktgebied werkt is niet voldoende. De voorgaande voorbeelden kunnen wel een zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang zijn indien u ze concretiseert in uw motivering. Dit doet u door bijvoorbeeld aan te geven waarom het marktgebied zo gevoelig is en welke schade er kan ontstaan als de werknemer bij de concurrent gaat werken.

Praktijkvoorbeelden
Inmiddels kunnen wij uit de rechtspraak halen welke motivering niet als “vaag” wordt opgemerkt.

Rechtbank Gelderland, 9 februari 2016
De werknemer verzoekt in deze zaak schorsing van het concurrentiebeding, omdat er geen sprake zou zijn van zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen. Werkgeefster heeft in het beding alsmede tijdens de zaak duidelijk onderbouwd dat de werknemer te veel kennis heeft over klanten, prijzen, leveranciers, werkwijzen en know-how waardoor hij gebonden zou moeten blijven aan het concurrentiebeding. De rechter stelt de werkgeefster in het gelijk en wijst het verzoek van de werknemer af.

Kantonrechter Utrecht, 19 februari 2016
De werknemer verzoekt in deze zaak schorsing van het concurrentiebeding, omdat er geen sprake zou zijn van zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen. Werknemer heeft gewerkt met een klantenmanagementsysteem waarin alle klantgegevens en alle overige salesinformatie worden opgeslagen. Ook heeft werknemer gewerkt met een landelijk salesteam waar veel salesinformatie wordt gedeeld. Voorts heeft werknemer veel kennis en ervaring opgedaan bij werkgever en beschikt hij over concurrentgevoelige informatie. De rechter geeft aan dat het beding rechtvaardig is opgesteld en wijst het verzoek van de werknemer af.

Conclusie
De bedingen in beide zaken zijn blijven gelden, omdat werkgevers hun motiveringen gespecificeerd en geconcretiseerd hadden. Wees als werkgever dus alert bij het overeenkomen van een concurrentiebeding en denk goed na over de noodzakelijkheid en de belangen van het beding! Vergeet ook niet om in de motivering duidelijk te beschrijven om welke bedrijfs- en/of concurrentiegevoelige informatie het gaat. Zonder een concrete motivering kan de rechter alsnog het beding vernietigen en wordt u met lege handen achtergelaten. Let op: de rechter kan ook het beding vernietigen als er na een belangenafweging blijkt dat het beding onbillijk is voor de werknemer.

Heeft u hulp nodig bij de motivering of beoordeling van een WWZ proof concurrentie (en/of relatie) beding? Neem dan contact op met ons!

De afgelopen jaren stonden in het teken van de Wet VBAR, het wetsvoorstel dat een einde moest maken aan onduidelijkheid over de zzp’er. Het kabinet heeft delen van dat voorstel inmiddels geschrapt. Op het eerste gezicht is dat goed nieuws: minder regels, minder administratieve last. Maar in de praktijk blijven dezelfde toetsen overeind.

“De inhoud van de samenwerking is leidend, niet wat er op papier staat.”

De Belastingdienst handhaaft sinds 1 januari 2025 weer actief op schijnzelfstandigheid. En recente uitspraken van de Hoge Raad bevestigen dat rechters strikt toetsen of er sprake is van ondergeschiktheid en gezagsverhouding.

Voor uw praktijk betekent dit drie dingen. Een: leg de samenwerking duidelijk vast, met aandacht voor de inhoud. Twee: voorkom dat een zzp’er feitelijk werkt als werknemer. Drie: wees voorbereid op een controle, en weet hoe u de relatie kunt herzien als dat moet.

Heeft u vragen over uw concrete situatie? Wij sparren dagelijks met opdrachtgevers over hun zzp-relaties. Vraag een offerte op of bekijk onze Legal Safe abonnementen.

mr. Hella Vercammen
mr. Puck de Jong
mr. Bente Brouwer
mr. Niels Terlouw

Verder lezen