Een vaststellingsovereenkomst (VSO) lijkt een goede manier om een huurgeschil definitief af te wikkelen. Toch biedt een VSO in het huurrecht niet altijd de zekerheid die u ervan verwacht. Een recente uitspraak van de Rechtbank Amsterdam laat zien dat afspraken die bedoeld zijn om een huurrelatie definitief te beëindigen, juridisch alsnog anders kunnen worden beoordeeld. Met mogelijk vervelende gevolgen voor beide partijen (ECLI:NL:RBAMS:2026:4175).
In deze blog beschrijf ik waar het in de praktijk vaak misgaat en waar u als ondernemer op moet letten voordat u een VSO sluit binnen het huurrecht.
Wat maakt een VSO bijzonder?
Met een VSO leggen partijen hun rechtsverhouding bindend vast om een bestaande onzekerheid of een geschil te beëindigen of te voorkomen (artikel 7:900 BW). Denk bijvoorbeeld aan afspraken over het beëindigen van een huurovereenkomst, het vertrek van een huurder of de afwikkeling van een huurgeschil.
In het huurrecht is daarbij één vraag zeer belangrijk: om welke soort huur gaat het?
- Woonruimte: hier geldt vergaand dwingend recht. De huurder geniet wettelijke bescherming waarvan niet zomaar contractueel kan worden afgeweken.
- 290-bedrijfsruimte: voor winkels, horeca en ambachtsbedrijven die voor het publiek toegankelijk zijn geldt semi-dwingend recht. Afwijkingen van de wet ten nadele van de huurder zijn in beginsel niet toegestaan.
- 230a-bedrijfsruimte: voor kantoren, opslagruimten en overige zakelijke ruimtes geldt grotendeels regelend recht. Partijen hebben daardoor meer vrijheid om zelf contractuele afspraken te maken.
Vooral bij woonruimte en 290-bedrijfsruimte moet er dus rekening worden gehouden met de wettelijke beperkingen bij het opstellen van de VSO.
Waarom een VSO niet altijd standhoudt De recente uitspraak van de Rechtbank Amsterdam maakt duidelijk dat drie zaken een belangrijke rol spelen.
- Niet de naam, maar de inhoud bepaalt Een document het etiket ‘vaststellingsovereenkomst’ geven, maakt het nog geen VSO. De rechter kijkt naar wat partijen daadwerkelijk hebben afgesproken en de feitelijke uitvoering ervan. In de Amsterdamse zaak hadden partijen vastgelegd dat de huurders nog twee jaar in de woning mochten blijven tegen betaling van huur. De rechtbank oordeelde dat deze afspraak feitelijk neerkwam op een voortzetting van de huurovereenkomst. Het feit dat partijen hun afspraken in een VSO hadden vastgelegd, veranderde daar niets aan. De titel van het document is dus soms nietszeggend.
- Een VSO is geen vrijbrief om huurbescherming uit te sluiten Een VSO kan onder omstandigheden ruimte bieden om afspraken te maken die afwijken van dwingend recht. Die ruimte is echter niet onbeperkt. Op grond van artikel 7:902 BW kan dit slechts om een bestaand geschil of een bestaande onzekerheid te beëindigen. Die mogelijkheid geldt dus niet wanneer partijen uitsluitend toekomstige problemen willen voorkomen! Een VSO die toch wordt gesloten voor een toekomstig geschil of onzekerheid, is in het huurregime van woningen en 290-bedrijfsruimten dan ook juridisch kwetsbaar.
- Het moment van ondertekenen kan doorslaggevend zijn Bij woonruimte geldt een aanvullende beperking: een beëindiging met wederzijds goedvinden kan pas rechtsgeldig worden overeengekomen nadat de huurovereenkomst waarop die beëindiging ziet, daadwerkelijk is ingegaan. In deze zaak was de beëindigingsafspraak al gemaakt voordat de relevante huurperiode juridisch was aangevangen. De beëindigingsafspraak was daarmee van meet af aan nietig — ook al waren beide partijen het op dat moment volledig eens. De timing kan dus doorslaggevend zijn.
Ook boetebedingen kunnen sneuvelen
In dezelfde uitspraak hielden ook de overeengekomen boetebedingen geen stand. Omdat de huurders consumenten waren, toetste de rechter de boetebedingen aan de Europese consumentenbeschermingsregels. De bedingen werden als oneerlijk aangemerkt en buiten toepassing gelaten, zonder mogelijkheid tot matiging.
Voor verhuurders is dit een belangrijk aandachtspunt. Bij zakelijke huurders geldt deze specifieke consumentenrechtelijke toets niet, maar ook daar kunnen onredelijke boetebedingen ter discussie worden gesteld. Zorg daarom als verhuurder altijd voor een redelijk maximum, wederzijdse werking en vermijd stapeling van sancties voor hetzelfde feit.
Wat betekent dit voor u als ondernemer?
Een VSO blijft een bruikbaar middel om huurgeschillen te beëindigen en onzekerheden weg te nemen. Maar de juridische houdbaarheid staat of valt met de juiste aanpak. Houd daarom rekening met vier aandachtspunten:
- Controleer welk huurregime van toepassing is. Niet ieder huurregime biedt dezelfde contractuele vrijheid om af te wijken van de wet. Het onderscheid tussen woonruimte, 290-bedrijfsruimte en 230a-bedrijfsruimte bepaalt hoeveel ruimte u als (ver)huurder heeft om afwijkende afspraken te maken in een VSO.
- Kijk goed met wie u contracteert. Heeft u als verhuurder te maken met een consument of een zakelijke huurder? Dat onderscheid kan grote gevolgen hebben, bijvoorbeeld voor de geldigheid van boetebedingen en of er rekening gehouden moet worden met het consumentenrecht.
- Zorg voor een concrete aanleiding. Wilt u met een VSO afwijken van (semi)dwingend huurrecht bij woningen of 290-bedrijfsruimten, dan moet duidelijk zijn welk bestaand geschil of welke concrete onzekerheid u daarmee wilt beëindigen. Alleen toekomstige problemen willen voorkomen, is in die gevallen niet voldoende. Bij 230a-bedrijfsruimte hebben partijen meer vrijheid om hierover zelf afspraken te maken.
- Laat de VSO vooraf juridisch toetsen. Schakel al voor het opstellen en ondertekenen van de VSO een jurist in om de afspraken te beoordelen. De inhoud, timing en formulering van de afspraken bepalen of de overeenkomst standhoudt. Een standaarddocument of een eerder gebruikte VSO is daarom niet vanzelfsprekend geschikt voor een nieuwe situatie. Iedere situatie vraagt om maatwerk.
Voorkom schijnzekerheid
Heeft u hulp nodig bij het opstellen of beoordelen van een VSO in het huurrecht, of wilt u een huurgeschil oplossen of juridische onzekerheid wegnemen? The Legal Company helpt u graag bij het maken van juridisch houdbare afspraken. Zo voorkomt u dat een VSO slechts schijnzekerheid biedt. Neem gerust contact op via info@thelegalcompany.nl of 020-3450152.
Blog van onze ondernemingsjurist mr. Puck de Jong.