De ambtenaar wordt een gewone werknemer. Wat betekent dit precies?

De Wet normalisering rechtspositie ambtenaren, zorgt ervoor dat de rechten en plichten van nagenoeg alle ambtenaren gelijk worden gesteld aan die van werknemers in het bedrijfsleven. Deze wet is het sluitstuk op een lang transformatieproces dat in de jaren ’80 is ingezet. De wet is aangenomen en treedt in werking op 1 januari 2020. Dat lijkt nog ver weg maar het is raadzaam om nu al uw organisatie de komende 3 jaar goed voor te bereiden zodat u op 1-1-20 klaar bent. Veranderingen kosten nou eenmaal veel tijd en u wilt niet achter de feiten aanlopen. In dit artikel geven we aan waar u op moet letten. 

Gedachte achter het wetsvoorstel: saneren overheid vergemakkelijken.

De gedachtegang achter het wetsvoorstel is dat de overheid gemakkelijker kan saneren. Als ambtenaren gelijk zijn aan gewone werknemers zouden ze ook sneller kunnen overstappen naar de marktsector en omgekeerd. Dit zou bovendien moeten leiden tot minder bureaucratie. Er zijn globaal genomen 5 soorten ambtenaren met hun eigen cao’s: 1) onderwijsambtenaren, 2) rijksoverheid ambtenaren, 3) gemeentelijke ambtenaren, 5) provincieambtenaren en 4) overige ambtenaren (bijv. bij academische ziekenhuizen).

Ambtenaren zelf zien weinig in het wetsvoorstel. Juist omdat in specialistische functies de ervaring, vaardigheden en kennis te ver af liggen van wat er in het bedrijfsleven gevraagd wordt. Ze voorzien een mislukte vorm voor het saneren van de overheid.

Scholingsplicht 7:611a BW.

Het bedrijfsleven zit waarschijnlijk niet wachten op vastgeroeste ambtenaren die te eenzijdig zijn opgeleid. In het bedrijfsleven geldt inmiddels een specifieke scholingsplicht in het verlengde van “goed werkgeverschap” ex 7:611 BW. Daarmee wordt de werknemer tijdens het dienstverband reeds breder inzetbaar gemaakt voor de arbeidsmarkt (ook buiten de eigen organisatie) voor als de functie komt te vervallen of men niet langer in staat is de functie te vervullen. Deze plicht geldt vanaf 1 juli 2015 en is vastgelegd in een apart wetsartikel: 7:611a BW.

Waarschijnlijk zal deze specifieke scholingsplicht pas gelden voor ambtelijke organisaties vanaf 1-1-20. Ons advies is echter om niet te wachten tot 1-1-20 met het aanpassen van uw scholingsbeleid voor uw ambtenaren. Begin daar nu al mee. U kunt dit baseren op het reeds geldende principe van goed werkgeverschap. De medewerking van uw ambtenaren kunt u verlangen op grond van het reeds geldende goed ambtenaarschap.

Tip #1: Anticipeer door het scholingsbeleid van uw overheidsorganisatie nu al af te stemmen op het bedrijfsleven.

Ambtenaren krijgen arbeidscontract en geen aanstelling meer.

Verder krijgen ambtenaren niet langer een eenzijdige aanstelling maar een wederzijds arbeidscontract ex 7:610 BW. Dit betekent o.a. dat hun specifieke rechtspositiereglement vervangen wordt door de arbeidsrechtelijke (WWZ) regels vanaf 7:610 BW e.v. De voornaamste arbeidsvoorwaarden met loonwaarde, zoals salaris, verlof- en vakantiedagen en uitkeringen bij ontslag of pensioen, etc. blijven vastgelegd in de verschillende cao’s voor overheidspersoneel.

Tip #2: Zorg nu al voor een inventarisatie van de voornaamste verschillen tussen het geldende rechtspositiereglement  en de arbeidswetgeving zodat ik gerichter kunt anticiperen.

Ontslagrecht ambtenaren wijzigt drastisch. 

Gevolg van de nieuwe wet is dat ambtenaren niet langer bezwaar kunnen maken bij de eigen werkgever of in beroep kunnen gaan bij de bestuursrechter indien zich geschillen over de arbeidsrelatie of ontslag voordoen. Ze zullen zich moeten wenden tot de kantonrechter of het UWV.

Met invoering van deze wet verliezen ambtenaren ook hun bijzondere ontslagbescherming ten opzichte van de rest van de arbeidspopulatie in Nederland. Zo worden de ontslageisen minder streng en de ontslagvergoedingen gaan flink omlaag. Uiteraard is het ontslag dan nog steeds met voldoende waarborgen omkleed. Zeker nu de ontslagwetgeving voor reguliere werknemers per 1 juli 2015 strenger is geworden. Er moet een redelijke ontslaggrond aanwezig zijn die past in het lijstje van artikel 7:669 lid 3 Burgerlijk Wetboek die bovendien 100% onderbouwd kan worden door middel van een goed dossier. De ambtenaar krijgt enkel nog een transitievergoeding of een vergoeding die in de cao is bepaald.

Toename van arbeidsrechtelijke procedures en claims.

De vakbonden geven nu al aan dat zij het met deze verslechtering van de rechtspositie niet eens zijn en kondigen aan om in verzet te gaan. De overheid zal zich daarom moeten voorbereiden op een toename van arbeidsrechtelijke procedures en dito kosten. Het is daarom raadzaam om zich als ambtelijke organisatie hierop voor te bereiden. Vooral door preventieve maatregelen te nemen waarmee men dergelijke procedures kan voorkomen of het afbreukrisico van zo’n procedure drastisch verkleint!

Tip #3: Zorg dat uw HR afdeling nu start met het juist HR beleid en het correct opbouwen en bijhouden van personeelsdossiers die voldoen aan de eisen van art. 7:669 lid 3 BW.

Stappenplan normalisatie rechtspositie ambtenaren:

  1. Zorg voor voldoende basiskennis bij uw HR-afdeling over de reguliere arbeidswetgeving zodat zij een tijdig veranderingsproces kunnen inzetten. Huur deze kennis in bij een reguliere arbeidsjurist.
  2. Pas nu uw scholingsbeleid aan op basis van 7:611a en 7:669 lid 1 BW gericht op brede inzetbaarheid buiten uw organisatie.
  3. Huur kennis in omtrent personeelsdossieropbouw conform de eisen van de Wet Werk & Zekerheid en implementeer dit nu al in uw organisatie.
  4. Vraag advies omtrent de verschillen tussen uw huidige rechtspositiereglement en de reguliere arbeidswetgeving die straks van invloed is op de inrichting van uw nieuwe arbeidsovereenkomsten, personeelsgids en reglementen.
  5. Vraag nu al advies over hoe u die wijzigingen in de arbeidsdocumentatie per 1-1-20 correct kunt doorvoeren.

 

Wilt u onze hulp bij de invulling van het voorgaande stappenplan, of heeft u andere vragen, neem dan vrijblijvend contact met mij op voor meer informatie.